Bir .tr alan adı için hâlâ belge gerekiyor mu? Ortalıkta birbirine zıt iki bilgi dolaşıyor. Bir yanda “com.tr artık belgesiz, herkes alabilir” diyen sayfalar var, diğer yanda hâlâ marka tescil belgesi, faaliyet belgesi ve vergi levhası listeleyen rehberler. Aslında ikisi de kısmen doğru ve kafa karışıklığı tam da buradan doğuyor. Bu rehber, 20 alt uzantının hangisini kimin alabileceğini, hangisinde belge istendiğini ve marka.tr şartlarını TRABİS ile BTK kaynaklarına dayanarak tek yerde topluyor.
- .tr Alan Adı Nedir ve TRABİS Ne Yapar?
- .tr Alan Adı Uzantılarının Tam Listesi
- “Belgesiz Dönem” Herkes İçin Geçerli Değil: TAKAL ve TAKIL
- marka.tr: Doğrudan .tr Alan Adı Nasıl Alınır?
- .com mu, com.tr Domain mi, .tr mi?
- .tr Alan Adı Alırken Kontrol Edilmesi Gereken 6 Kriter
- .tr Alan Adı Ücretini Ne Belirler?
- .tr Alan Adında Sık Yapılan 5 Hata
- Sıkça Sorulan Sorular
- Kaynakça
.tr Alan Adı Nedir ve TRABİS Ne Yapar?
.tr alan adı, Türkiye’nin ülke kodlu üst düzey alan adı uzantısıdır; tüm tahsis, yenileme, transfer ve iptal işlemleri Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu bünyesindeki TRABİS üzerinden, yetkilendirilmiş kayıt kuruluşları aracılığıyla yürütülür.
Teknik dilde bu tür uzantılara ccTLD, yani ülke kodlu üst düzey alan adı denir. IANA’nın kök bölge veritabanı da .tr’yi Türkiye’ye ait ülke kodu olarak listeler. Ancak günlük kullanımda asıl fark, alan adının yapısında ortaya çıkar.
Bir .tr alan adı iki biçimde kurulabilir. İlki a.b.tr yapısıdır ve marka.com.tr gibi ikinci seviye bir uzantı içerir. İkincisi a.tr yapısıdır; marka.tr gibi nokta öncesinde başka bir uzantı taşımaz. Bu rehberdeki kuralların neredeyse hepsi bu ayrıma dayanıyor.
Sistemi TRABİS yönetir, fakat alan adı sahibiyle birebir irtibatta olan taraf kayıt kuruluşudur. Başvuru, yenileme ve iptal taleplerinizi kayıt kuruluşuna iletirsiniz; kayıt kuruluşu da işlemi TRABİS’e taşır. Ayrıca mevzuat, her tr alan adı için şu yazım kurallarını koyuyor:
- Ad yalnızca harf (a-z), rakam (0-9) ve tire içerebilir.
- Ad en az 2, en fazla 63 karakter uzunluğunda olabilir.
- Ad tire ile başlayamaz ve tire ile bitemez.
- Üçüncü ve dördüncü karakter aynı anda tire olamaz.
Aklınızdaki ad hangi .tr uzantılarında boş? Saniyeler içinde görün ve karar vermeden önce seçeneklerinizi karşılaştırın.
Alan adını sorgula →.tr Alan Adı Uzantılarının Tam Listesi
TRABİS bünyesinde 20 ayrı alt alan adı uzantısı tahsis ediliyor; bunların 11’i herkese açık ve belgesiz, 9’u ise yalnızca belirli meslek gruplarına veya kurumlara belge karşılığı veriliyor. Bunlara bir de nokta öncesinde ikinci bir uzantı taşımayan doğrudan .tr ekleniyor.
Aşağıdaki tablo, alan adı uzantıları arasında kimin hangisine başvurabileceğini, belge istenip istenmediğini ve TRABİS’in yayımladığı güncel aktif kayıt sayısını gösteriyor. Seçtiğiniz uzantıda adınızın boş olup olmadığını görmek için alan adı sorgulama aracını kullanabilirsiniz.
| Uzantı | Kimler alabilir | Belge | Aktif kayıt (13.09.2026) |
|---|---|---|---|
| .tr (doğrudan) | Herkes; “a” kısmı en az 4 karakter olmalı | Belgesiz | 209.070 |
| .com.tr | Herkes | Belgesiz | 1.024.674 |
| .org.tr | Herkes | Belgesiz | 30.970 |
| .net.tr | Herkes | Belgesiz | 28.195 |
| .gen.tr | Herkes | Belgesiz | 9.700 |
| .web.tr | Herkes | Belgesiz | 7.615 |
| .info.tr · .biz.tr · .name.tr · .tv.tr | Herkes | Belgesiz | 3.437 · 2.942 · 2.337 · 1.231 |
| .tel.tr · .bbs.tr | Herkes | Belgesiz | 1.000’in altında |
| .gov.tr | Kamu kurum ve kuruluşları | Belgeli | 11.458 |
| .av.tr | Avukat, hukuk bürosu, avukatlık ortaklığı | Belgeli | 10.191 |
| .k12.tr | MEB onaylı okul öncesi, ilköğretim ve lise kurumları | Belgeli | 1.693 |
| .bel.tr | Belediyeler | Belgeli | 1.402 |
| .edu.tr · .dr.tr · .pol.tr · .tsk.tr · .kep.tr | Yükseköğretim kurumları · tıp doktorları · Emniyet birimleri · TSK birimleri · KEP hizmet sağlayıcıları | Belgeli | Her biri 1.000’in altında |
Kayıt sayıları TRABİS İstatistik sayfasının 13.09.2026 tarihli verisidir. TRABİS yalnızca 1.000 ve üzeri kaydı olan uzantıları ayrı satırda yayımlıyor.
Belgeli ve belgesiz .tr alan adı uzantıları
Sol taraftaki uzantılara herkes başvurabilir; sağ taraftakiler meslek veya kurum belgesi ister.
Toplam 1.346.576 aktif .tr alan adının yüzde 76’sı tek bir uzantıda toplanmış: .com.tr. Uzantı çeşitliliği var ama talep yok; ikinci sıradaki doğrudan .tr bile üçüncü sıradaki .org.tr’nin altı katından büyük.
“Belgesiz Dönem” Herkes İçin Geçerli Değil: TAKAL ve TAKIL
com.tr, net.tr ve org.tr uzantıları 14 Eylül 2022’den beri belgesiz ve “ilk gelen ilk alır” kuralıyla tahsis ediliyor; ancak başvurulan ad Tahsisi Kısıtlı Adlar Listesi’nde (TAKIL) yer alan bir kelime içeriyorsa, uzantı belgesiz olsa bile başvuru sırasında belge istenebiliyor.
Kısacası “belgesiz” kelimesi uzantıyı tarif eder, her adı değil. TRABİS bu noktada iki ayrı liste tutuyor ve ikisinin sonucu birbirinden çok farklı:
TAKAL (Tahsise Kapalı Adlar Listesi): Mevzuata, kamu düzenine, ülke güvenliğine, genel ahlaka, sağlığa veya emniyete aykırı olduğu için tahsisine hiç izin verilmeyen adlar. Bu listedeki bir adı hiçbir belgeyle alamazsınız.
TAKIL (Tahsisi Kısıtlı Adlar Listesi): Tarihî ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş adlar, şehir isimleri ve “bank”, “banka”, “finans”, “bakanlık” gibi kullanıcıyı yanıltabilecek adlar. Bu adları alabilirsiniz; fakat başvuru ek incelemeye girer ve sizden belge istenebilir.
Dolaşan birçok kaynak bu iki listeyi “yasak liste” başlığı altında aynı şeymiş gibi anlatıyor. Oysa fark büyük: biri kapalı, diğeri kısıtlı. TAKAL’daki bir ad için çaba boşunadır; TAKIL’daki bir ad için ise doğru belgeyle yol açıktır. Bu yüzden adınızda finans, sağlık, turizm, sigorta veya eğitim çağrışımı varsa durumu kayıttan önce netleştirin; bunun nasıl yapılacağını aşağıdaki kontrol listesinin ilk maddesinde bulacaksınız.
Adın başka biri adına kayıtlı olup olmadığını görmek için WHOIS sorgulama yapabilirsiniz. com.tr başvuru adımlarının ayrıntısını ise com.tr alan adı tahsisi sayfasında anlattık.
marka.tr: Doğrudan .tr Alan Adı Nasıl Alınır?
Nokta öncesinde ikinci bir uzantı bulunmayan marka.tr biçimindeki alan adları, 4 Eylül 2024’te “ilk gelen ilk alır” kuralıyla herkesin başvurusuna açıldı; tek yapısal şart, adın en az dört karakter uzunluğunda olması.
Arama motorlarında çoğunlukla “tr domain” diye aranan bu kısa biçim, tek bir günde açılmadı. BTK, mevcut hak sahiplerini korumak için sıralı bir süreç izledi ve herkese açık başvuruları en sona bıraktı. Tahsisler ise 12 Eylül 2024’te başladı.
marka.tr tahsis süreci adımları
Her aşama bir öncekinin hak sahiplerine öncelik tanıdı; son aşamada başvurular herkese açıldı.
Dört karakter kuralı: İlk tahsis ve öncelik süreçleri dışında a.tr başvurularında adın en az dört karakter olması gerekiyor. İki ve üç karakterli adlar ise ancak BTK ayrıca duyuru yaparsa başvuruya açılıyor. Dolayısıyla üç harfli bir kısaltma markası bugün doğrudan .tr alamıyor.
Marka koruması açısından aynı adı hem marka.com.tr hem de marka.tr biçiminde tutmak yaygın bir tercih. Yine de unutmayın: ikisi ayrı alan adıdır, ayrı tahsis edilir ve ayrı ücretlendirilir.
Doğrudan .tr artık deneysel bir uzantı değil. 209.070 aktif kayıtla com.tr’den sonra en yaygın ikinci .tr uzantısı; org.tr, net.tr ve gen.tr’nin toplamının üç katından fazla.
.com mu, com.tr Domain mi, .tr mi? Hangisi Size Uygun?
.com küresel bir uzantıdır ve hiçbir ülkeye bağlı değildir; .com.tr ve doğrudan .tr ise Türkiye’nin ülke kodu altında yer alır ve arama motorlarına sitenin Türkiye’yi hedeflediği sinyalini verir.
Seçim çoğu zaman tek bir soruya iner: Siteniz yalnızca Türkiye’deki ziyaretçilere mi hitap edecek, yoksa yurt dışına da açılacak mı? Bir com.tr domain, Türkiye pazarına odaklanan ticari markalar için en yerleşik adrestir. Doğrudan .tr ise daha kısa bir adres verir, ama uzunluk şartı getirir. Aşağıdaki tablo üç seçeneği aynı ölçütlerle karşılaştırıyor.
| Ölçüt | .com | .com.tr | .tr (doğrudan) |
|---|---|---|---|
| Yönetim | Küresel kayıt operatörü | TRABİS / BTK | TRABİS / BTK |
| Belge şartı | Yok | Yok (TAKIL kapsamı hariç) | Yok (TAKIL kapsamı hariç) |
| Ad uzunluğu alt sınırı | 1 karakter | 2 karakter | 4 karakter |
| Coğrafi hedefleme sinyali | Nötr; tek bir ülkeye kilitlenmez | Türkiye | Türkiye |
| Kime uygun | Yurt dışına da satış yapan veya çok ülkeli büyüme planlayan projeler | Türkiye pazarına odaklı ticari markalar | Kısa ve akılda kalıcı marka adresi isteyenler |
Yaygın iddianın aksine .com.tr tek başına Google sıralamasını yükseltmez. Google’ın kendi dokümantasyonu ülkeye özel alan adını bir sıralama faktörü olarak değil, coğrafi hedefleme yöntemi olarak tanımlıyor ve dezavantajları arasında yalnızca tek bir ülkeyi hedefleyebilmesini sayıyor. Bu yüzden Türkiye dışına açılma planı olan bir proje için .com.tr avantaj değil, kısıt olabilir.
Kararınız bu üçlünün dışına taşıyorsa, örneğin .net, .org veya .store gibi genel uzantıları da düşünüyorsanız, hangi alan adı uzantısını seçmeliyim rehberine göz atabilirsiniz.
Alan adınız başka bir sağlayıcıda mı duruyor? Transfer ve yenileme işlemlerini tek panelden yürütün.
Transfer ve yenileme →.tr Alan Adı Alırken Kontrol Edilmesi Gereken 6 Kriter
Bir .tr alan adı almadan önce adın belge şartını, uzunluk kuralını, tahsis süresini, yenileme e-postasını, ücretin kaynağını ve uyuşmazlık yolunu kontrol etmeniz gerekir. Aşağıdaki maddeler kayıt anında birkaç dakikanızı alır; buna karşın ileride yaşanabilecek kayıpların çoğunu önler.
Bu kontrollerin çoğu kayıt anında birkaç dakika sürer; atlandıklarında doğan kayıp ise çoğu zaman telafi edilemez. Kontrolü kayıttan önce yapın, sonraya bırakmayın.
.tr Alan Adı Ücretini Ne Belirler?
Bir .tr alan adının yıllık maliyeti iki ayrı kalemden oluşur: BTK Kurul Kararı ile belirlenen ve tüm kayıt kuruluşları için aynı olan tahsis ücreti, bir de kayıt kuruluşunun kendi belirlediği hizmet ücreti.
Mevzuat, kayıt kuruluşlarının Kurum ücretlerini dikkate alarak kendi ücretlerini belirlemesine izin veriyor. Dolayısıyla aynı alan adı için farklı sağlayıcılarda farklı fiyatlar görmeniz olağandır. Aşağıdaki tablo, her kalemi kimin belirlediğini ve hangisinin fiyat farkına yol açtığını gösteriyor.
| Maliyet kalemi | Kim belirler | Not | Sağlayıcıdan sağlayıcıya değişir mi? |
|---|---|---|---|
| Tahsis / yenileme ücreti (a.b.tr) | BTK Kurul Kararı | 15.02.2025’ten itibaren 50,00 TL (KDV dâhil); her yıl yeniden değerleme oranıyla güncelleniyor | Hayır, herkes için aynı |
| Kayıt kuruluşu hizmet ücreti | Kayıt kuruluşu | Mevzuat, kayıt kuruluşlarının Kurum ücretlerini dikkate alarak kendi ücretlerini belirlemesine izin veriyor | Evet, fiyat farkının kaynağı bu |
| Belgeli uzantı başvuru maliyeti | Başvuru sahibi | Noter onaylı suret gereken belgelerde (av.tr, dr.tr) noter masrafı başvuru sahibine ait | Dolaylı olarak |
| Transfer ücreti | Kayıt kuruluşu | Alan adı sahibi kayıt kuruluşunu istediği zaman değiştirebilir | Evet |
Kaynak: BTK Kurul Kararı 2024/DK-BTD/496 ve 2023/İK-BTD/244.
Fiyat karşılaştırması yaparken tahsis ücretini kıyaslamanın anlamı yok; o rakam herkes için aynı. Karşılaştırmanız gereken tek şey hizmet ücreti ve o hizmetin içinde ne olduğu: DNS yönetimi, WHOIS gizliliği, yenileme hatırlatması ve panel erişimi.
Güncel rakamları görmek için güncel alan adı fiyatları sayfasına bakabilirsiniz.
.tr Alan Adında Sık Yapılan 5 Hata
.tr alan adı kayıplarının büyük bölümü teknik bir arızadan değil, yenileme bildiriminin takip edilmeyen bir e-posta adresine gitmesinden ve alan adının şirket yerine bir çalışanın adına kaydedilmiş olmasından kaynaklanır. Aşağıdaki beş hata, en sık karşılaşılan senaryoları ve her birinin çözümünü özetliyor.
Çözüm: Alan adını şirketinizin adına kaydettirin; ajansla çalışıyorsanız sahiplik bilgisinin şirkette kaldığını kayıt panelinden doğrulayın. Kurumsal sahiplik düzenini alan adı yönetimi yazımızda ayrıntılı anlattık.
Çözüm: Kayıt e-postasını kişiye değil, ekibin ortak takip ettiği bir kurumsal e-posta adresine bağlayın. Hesap güvenliğine dair diğer önlemler için alan adı güvenliği rehberine göz atın.
Çözüm: Feragat kararını vermeden önce iki aylık süreyi takviminize ekleyin; fikriniz değişirse başvurunuzu bu süre dolmadan yapın.
Çözüm: Markanız için kritik olan uzantıları, örneğin com.tr ile doğrudan .tr’yi, birlikte alın. Bu alan adlarının DNS kayıtlarını Cloud DNS ile tek panelden yönetebilirsiniz.
Çözüm: Yenilemeyi son güne bırakmayın. Kaçırdığınız bir adın durumunu TRABİS’in yeniden tahsise açılan alan adları listesinden takip edin.
Temel Çıkarım: Alan adı hukuken haczedilemez; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu bunu açıkça yasaklıyor. Buna karşın yanlış bilgi verilmesi, TAKAL’a alınma, hakem kararı veya mahkeme kararı hâllerinde tahsis iptal edilebilir. Alan adı alacaklıya karşı korunur, düzenleyiciye karşı değil.
Türkiye pazarına çalışan bir marka için .com.tr hâlâ en yerleşik adres. Kısa ve akılda kalıcı bir adres isteyen, adı uzunluk şartını karşılayanlar için ise doğrudan .tr gerçek bir alternatif. Belgeli uzantılar meslek ve kurum kimliğine bağlıdır; oraya ancak o kimliğe sahipseniz girersiniz. Sonuç olarak tr alan adı kararınızı uzantının popülerliğine değil, adın kurallarına, yenileme düzeninize ve büyüme planınıza göre verin.
Kriweb, alan adı sorgulama, kayıt, transfer ve yenileme işlemlerini tek panelden yürütür. DNS yönetimi, kurumsal e-posta ve hosting de aynı hesaptan yönetilir; böylece alan adınız ve ona bağlı hizmetler aynı yerde kalır.
Alan adı, hosting ve kurumsal e-posta tek panelde, ayrı ayrı hesaplarla uğraşmadan yönetin.
Hosting paketlerini incele →Sıkça Sorulan Sorular
.tr uzantısı nedir?
.tr, Türkiye’nin ülke kodlu üst düzey alan adı uzantısıdır. BTK bünyesindeki TRABİS tarafından yönetilir. Hem marka.com.tr gibi iki kademeli hem de marka.tr gibi doğrudan biçimde kullanılabilir. TRABİS istatistiklerine göre 13.09.2026 itibarıyla 1.346.576 aktif .tr alan adı bulunuyor.
com.tr mi, .tr mi almalıyım?
İkisi de belgesizdir; fark uzunluk şartında ve algıdadır. Doğrudan .tr en az dört karakter ister ve daha kısa bir adres verir. .com.tr ise Türkiye’de en yerleşik ticari uzantıdır; aktif kayıtların dörtte üçünden fazlası bu uzantıda. Marka koruması için ikisini birlikte almak da mümkündür.
.tr uzantılı domainler nelerdir?
Doğrudan .tr dışında 20 alt alan adı uzantısı var. Belgesiz olan 11 uzantı: com.tr, org.tr, net.tr, gen.tr, web.tr, info.tr, biz.tr, name.tr, tv.tr, tel.tr ve bbs.tr. Belge gerektiren 9 uzantı ise av.tr, dr.tr, bel.tr, edu.tr, gov.tr, k12.tr, kep.tr, pol.tr ve tsk.tr’dir.
com.tr almak için şirket olmak gerekir mi?
Hayır. 14 Eylül 2022’den beri com.tr, net.tr ve org.tr için marka tescil belgesi, ticaret sicil gazetesi veya vergi levhası istenmiyor; tahsis “ilk gelen ilk alır” kuralıyla yapılıyor. Tek istisna, adın Tahsisi Kısıtlı Adlar Listesi (TAKIL) kapsamında bir kelime içermesidir; bu durumda belge istenebilir.
gen.tr ne demek ve neden kullanılır?
gen, İngilizce “general” kelimesinden gelir ve genel amaçlı kullanım için ayrılmıştır. Belge gerektirmez, herkes alabilir. Kişisel siteler, bloglar ve topluluk projeleri için tercih edilir. TRABİS verisine göre 13.09.2026 itibarıyla 9.700 aktif gen.tr kaydı bulunuyor.
av.tr alan adını kimler alabilir?
Avukatlar, hukuk büroları ve avukatlık ortaklıkları alabilir. Bireysel başvurularda barodan alınmış güncel avukatlık belgesi veya noter onaylı sureti isteniyor. Ayrıca alan adının, sahibi olacak kişinin adı ve/veya soyadıyla uyumlu olması şartı aranıyor. Başvuru, belgeli tahsis kurallarına göre değerlendirilir.
.tr alan adımı satabilir miyim?
Mevzuat satışa izin veriyor; ancak TRABİS’in resmî bilgilendirmesinde satış işlemlerinin nasıl yürütüleceğine dair ayrıntıların ayrıca duyurulacağı belirtiliyor. Devir ise bugün mümkün: kayıt kuruluşunuzun devir formunu doldurup mevzuatta belirtilen belgeleri iletmeniz gerekiyor. Devir öncesinde alan adının adınıza kayıtlı olduğunu doğrulayın.
Süresi dolan bir .tr alan adına ne olur?
Kayıt kuruluşu, sürenin bitmesine asgari üç ay kala sizi en azından e-posta ile bilgilendirmek zorundadır. Yenilemezseniz alan adı yeniden tahsise açılır ve TRABİS’in yayımladığı listeye düşer. Feragat edilen alan adlarında ise kullanım iki ay durdurulur; bu süre içinde başvurursanız tahsis yenilenir.
Kaynakça
- TRABİS, Sıkça Sorulan Sorular. trabis.gov.tr
- TRABİS, İstatistik (Özet), 13.09.2026 verisi. trabis.gov.tr
- TRABİS, Duyurular: “TRABİS 14 Eylül’de Açıldı”. trabis.gov.tr
- TRABİS, A.TR İlk Gelen İlk Alır Süreci Hakkında. trabis.gov.tr
- TRABİS, Yeniden Tahsise Açılan Alan Adları. trabis.gov.tr
- TRABİS, Mevzuat. trabis.gov.tr
- BTK Kurul Kararı 15.12.2020, 2020/DK-BTD/346: Belgeli Tahsis Edilecek İnternet Alan Adlarına İlişkin Usul ve Esaslar. btk.gov.tr
- BTK Kurul Kararı 15.08.2023, 2023/İK-BTD/244: “a.tr” Yapısındaki Alan Adlarının Tahsisine İlişkin Usul ve Esaslar. btk.gov.tr
- BTK Kurul Kararı 24.12.2024, 2024/DK-BTD/496: Alan Adı Ücretlerinin Güncellenmesi. btk.gov.tr
- 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, madde 34. mevzuat.gov.tr
- Google Arama Merkezi, Çok Bölgeli ve Çok Dilli Siteleri Yönetme. developers.google.com
- IANA, Root Zone Database. iana.org
